De 10 bekendste vogels van Nederland✨ Nieuw

De huismus is een klein bruin vogeltje. Hij woont graag dicht bij mensen. Hij roept 'tjilp, tjilp'. Hij neemt graag een bad in het zand.

De huismus woont bijna altijd dicht bij mensen: hij maakt zijn nest onder dakpannen of in een gat in de muur. Huismussen leven in groepjes en maken samen veel lawaai. Om schoon te blijven, nemen ze een stofbad: ze woelen in droog zand.

Het mannetje heeft een grijs petje en een zwarte 'bef' onder zijn snavel, het vrouwtje is lichtbruin. Huismussen leven in groepen en broeden onder dakpannen en in gaten in muren. Er zijn veel minder huismussen dan vroeger, omdat er minder rommelige tuinen, struiken en nestplekken zijn. Jarenlang was hij de nummer 1 van de Nationale Tuinvogeltelling, maar in 2026 werd hij tweede.

De huismus (Passer domesticus) leeft al duizenden jaren in de buurt van mensen en profiteert van ons voedsel en onze gebouwen. Sinds de jaren tachtig is het aantal huismussen in Nederland sterk afgenomen, onder meer door strakke, versteende tuinen, dichte daken zonder nestgaten en minder insecten voor de jongen. Na ruim twintig jaar aan kop eindigde de huismus in de Nationale Tuinvogeltelling van 2026 op de tweede plaats, achter de koolmees. Wie hem wil helpen, plant struiken en hangt een speciale mussenkast op.

Het mannetje van de merel is zwart met een oranje snavel. Het vrouwtje is bruin. De merel zingt heel mooi. Hij zoekt wormen in het gras.

Het mannetje is helemaal zwart met een oranjegele snavel, het vrouwtje is donkerbruin. Merels zingen vaak al heel vroeg in de ochtend, bovenop een dak of een antenne. Op het gras houden ze hun kop scheef: zo zoeken ze naar wormen.

Merels zijn bekende zangers: in het voorjaar zingen ze al in de schemering, nog voordat de zon op is. Vroeger leefden merels vooral in bossen, maar nu wonen ze overal in tuinen en parken. Ze zoeken wormen door hun kop schuin te houden en goed te kijken. Een merelpaar kan in één jaar wel drie keer jongen krijgen.

De merel (Turdus merula) is een lijster die zich in de negentiende eeuw vanuit het bos naar de stad verplaatste en nu één van de meest voorkomende tuinvogels is. Alleen het mannetje is zwart met een oranjegele snavel; het vrouwtje is donkerbruin. De melodieuze zang, vaak vanaf een hoog punt in de vroege ochtend, dient om het territorium af te bakenen. Bij het zoeken naar wormen houdt de merel zijn kop schuin, omdat zijn ogen opzij staan.

De koolmees heeft een gele buik met een zwarte streep. Die streep lijkt op een stropdas. Hij roept 'tie-tuu, tie-tuu'. Hij woont graag in een nestkastje.

De koolmees heeft een zwarte kop, witte wangen en een gele buik met een zwarte streep, net een stropdas. Hij broedt graag in een nestkastje. In de winter komt hij vaak naar een vetbol in de tuin. In 2026 werd hij voor het eerst de meest getelde tuinvogel van Nederland.

Je herkent de koolmees aan zijn gele buik met een zwarte 'stropdas'. Bij het mannetje is die streep breder dan bij het vrouwtje. Koolmezen zijn handige helpers in de tuin: een gezin met jongen eet in de broedtijd duizenden rupsen. In de Nationale Tuinvogeltelling van 2026 stond de koolmees voor het eerst op nummer 1, vóór de huismus.

De koolmees (Parus major) is de grootste mees van Nederland en een vaste gast bij voederplekken en nestkasten. Het bekende 'tie-tuu'-liedje varieert per vogel, en jonge koolmezen leren hun zang van de vogels om hen heen. Omdat ouders hun jongen grote aantallen rupsen voeren, worden koolmezen soms ingezet tegen plagen zoals de eikenprocessierups. In de Nationale Tuinvogeltelling van 2026 eindigde de koolmees voor het eerst op de eerste plaats.

Het roodborstje is klein en rond. Het heeft een oranjerode borst. Het zingt ook in de winter. Als jij in de tuin graaft, komt het vaak kijken.

Het roodborstje herken je meteen aan zijn oranjerode borst. Bij het mannetje en het vrouwtje is die even rood. Het roodborstje zingt ook in de herfst en de winter, als bijna alle andere vogels stil zijn. Ga je in de tuin spitten, dan komt hij dichtbij om wormen te pakken.

Zo lief als het roodborstje eruitziet, zo fel is het tegen andere roodborstjes. Het verdedigt zijn stukje tuin het hele jaar, en zingt daarom ook in de winter. Soms valt het zelfs zijn eigen spiegelbeeld in een raam aan. Mannetje en vrouwtje zien er hetzelfde uit. Het roodborstje volgt graag tuinierders, omdat er bij het graven wormen en insecten tevoorschijn komen.

Het roodborstje (Erithacus rubecula) is één van de weinige vogels die bijna het hele jaar zingen, omdat zowel mannetjes als vrouwtjes een eigen territorium verdedigen, ook in de winter. Die verdediging gaat ver: roodborstjes vallen zelfs een bosje rode veren of hun eigen spiegelbeeld aan. In het bos volgen ze grote dieren zoals wilde zwijnen, die de bodem omwoelen; in de tuin doen tuinierders dat werk. In de winter komen er roodborstjes uit Scandinavië bij, terwijl een deel van de Nederlandse vogels naar het zuiden trekt.

De ekster is zwart en wit. Hij heeft een heel lange staart. Hij roept heel hard: 'tsjek-tsjek-tsjek'. De ekster is een slimme vogel.

De ekster is zwart-wit met een lange staart die in de zon blauwgroen glanst. Hij is heel slim: eksters herkennen zichzelf in de spiegel, net als mensen en apen. Veel mensen denken dat eksters glimmende dingen stelen, maar dat is een fabeltje. Onderzoekers ontdekten dat eksters glimmende spullen juist liever vermijden.

De ekster hoort bij de familie van de kraaien, de slimste vogels die er zijn. In een proef herkenden eksters zichzelf in een spiegel: dat kunnen maar heel weinig dieren. Zijn nest bouwt hij van takken, met een dakje erboven. Het verhaal dat eksters glimmende dingen stelen, klopt niet: in een onderzoek bleven ze er juist bij uit de buurt.

De ekster (Pica pica) is een kraaiachtige met een opvallend zwart-wit verenkleed en een lange staart, die in het licht metaalachtig blauwgroen glanst. In 2008 lieten Duitse onderzoekers zien dat eksters zichzelf in een spiegel herkennen, een vaardigheid die daarvoor alleen bekend was van zoogdieren zoals mensapen, dolfijnen en olifanten. Het hardnekkige verhaal over de 'diefachtige ekster' die glimmende voorwerpen verzamelt, werd in 2014 door Britse onderzoekers ontkracht. Eksters bouwen een bolvormig nest met een dak van takken, dat hun eieren beschermt tegen andere kraaiachtigen.

De zwarte kraai is helemaal zwart. Hij roept 'kraa, kraa'. Kraaien zijn heel slim. Ze eten bijna alles.

De zwarte kraai is helemaal zwart, ook zijn snavel en poten. Kraaien zijn superslim: ze kunnen problemen oplossen en onthouden gezichten van mensen. In Japan leggen kraaien noten op de weg, zodat auto's ze kraken. Kraaien blijven hun hele leven bij hetzelfde vrouwtje of mannetje.

Kraaien horen bij de slimste dieren ter wereld. Ze onthouden gezichten van mensen die hen ooit lastigvielen, en vertellen dat zelfs aan andere kraaien. In Japan laten kraaien noten op de weg vallen, zodat auto's ze kraken, en wachten ze met ophalen tot het stoplicht op rood staat. Let op: de roek en de kauw lijken op de zwarte kraai, maar de roek heeft een kale grijze snavelbasis en de kauw is kleiner, met een grijze nek.

De zwarte kraai (Corvus corone) is een alleseter die zich uitstekend heeft aangepast aan het leven in stad en cultuurlandschap. Kraaiachtigen hebben naar verhouding grote hersenen en scoren in onderzoek vergelijkbaar met mensapen op taken als plannen en het gebruik van hulpmiddelen. Bekend is het voorbeeld uit de Japanse stad Sendai, waar kraaien walnoten door verkeer laten kraken. Paartjes blijven doorgaans hun leven lang samen en verdedigen jaarrond een territorium.

De wilde eend zwemt in de sloot. Het mannetje heeft een groene kop. Het vrouwtje is bruin. De kleine eendjes zwemmen achter hun moeder aan.

Het mannetje van de wilde eend, de woerd, heeft een glanzend groene kop en een wit ringetje om zijn nek. Het vrouwtje is bruin, zodat ze goed verstopt zit op haar nest. Wist je dat vooral het vrouwtje hard 'kwak' roept? Geef eenden liever geen brood: dat is niet gezond voor ze.

De wilde eend is de bekendste eend van Nederland: je ziet hem in elke sloot, vijver en gracht. Het mannetje is in de lente prachtig gekleurd, het vrouwtje is bruin gevlekt, zodat ze op haar nest bijna niet opvalt. Het harde 'kwak' komt vooral van het vrouwtje; het mannetje maakt een zacht, schor geluid. Brood is ongezond voor eenden en laat het water bederven.

De wilde eend (Anas platyrhynchos) is de stamvader van bijna alle tamme eenden en komt in vrijwel heel het noordelijk halfrond voor. Het kleurverschil tussen de opvallende woerd en het gecamoufleerde vrouwtje is een voorbeeld van seksuele selectie: het vrouwtje broedt en moet onopvallend blijven. Na de broedtijd ruien de woerden hun veren en lijken ze een tijd op vrouwtjes. Voeren met brood wordt afgeraden, omdat het weinig voedingsstoffen bevat en het water vervuilt.

De zilvermeeuw is wit en grijs. Hij heeft een gele snavel met een rode stip. Je ziet hem vaak aan zee. Hij pikt soms je patat!

De zilvermeeuw is een grote meeuw met een zilvergrijze rug. Op zijn gele snavel zit een rode stip. Als een kuiken honger heeft, pikt het op die stip. Dan geeft de ouder eten. Aan zee zijn zilvermeeuwen soms brutaal: ze pakken zo een patatje uit je hand.

De rode stip op de snavel van de zilvermeeuw is belangrijk: kuikens pikken erop, en dan braakt de ouder eten voor ze op. Dat ontdekte de Nederlandse onderzoeker Niko Tinbergen, die later de Nobelprijs won. Zilvermeeuwen broeden steeds vaker op daken in de stad, ver van zee. Ze zijn slim en brutaal, en eten bijna alles.

De zilvermeeuw (Larus argentatus) speelt een hoofdrol in de geschiedenis van de gedragsbiologie. De Nederlander Niko Tinbergen liet met nagemaakte snavels zien dat kuikens vooral reageren op de rode vlek: een zogenaamde sleutelprikkel die het voeren in gang zet. Voor zijn onderzoek naar dierlijk gedrag kreeg hij in 1973 de Nobelprijs. Hoewel zilvermeeuwen in steden soms als overlast worden gezien, is hun aantal in Nederland flink gedaald en zijn ze beschermd.

De blauwe reiger is een grote grijze vogel. Hij heeft lange poten en een lange nek. Hij staat heel stil in het water. Dan vangt hij snel een vis.

De blauwe reiger is eigenlijk grijs, met lange poten, een lange nek en een snavel als een dolk. Hij staat doodstil aan de waterkant en wacht. Komt er een vis langs, dan prikt hij bliksemsnel toe. In het weiland vangt hij ook muizen.

Met zijn lange poten kan de blauwe reiger in ondiep water staan, waar hij urenlang geduldig wacht op een vis of kikker. In het weiland jaagt hij op muizen, die hij in één keer doorslikt. Reigers broeden samen in kolonies, met grote nesten bovenin hoge bomen. In steden als Amsterdam staan reigers soms gewoon bij de viskraam te wachten op een hapje.

De blauwe reiger (Ardea cinerea) is ondanks zijn naam overwegend grijs. Hij jaagt als een 'zit-en-wacht'-jager: doodstil staand of langzaam schrijdend, waarna hij met een snelle uitval van zijn S-vormige nek toeslaat. Naast vis eet hij kikkers, muizen en jonge vogels. Reigers broeden in kolonies in hoge bomen en zijn in Nederland sterk afhankelijk van zachte winters: bij lange vorst zijn veel vogels niet in staat voedsel te vinden.

De ooievaar is een grote witte vogel. Hij heeft een rode snavel en rode poten. Hij kan bijna niet zingen. Hij klappert met zijn snavel!

De ooievaar is een grote witte vogel met zwarte vleugelveren en een rode snavel. Hij maakt bijna geen geluid, maar klappert met zijn snavel als hij zijn partner begroet. Zijn nest bouwt hij hoog op een paal of schoorsteen. In de winter vliegen veel ooievaars naar het zuiden.

Rond 1985 waren er bijna geen ooievaars meer in Nederland: er broedden er nog maar een paar in het wild. Dankzij speciale ooievaarsstations en natuurbeheer zijn het er nu weer meer dan duizend paar. Ooievaars zijn bijna stom; ze 'praten' door met hun snavel te klepperen. Veel ooievaars vliegen in de winter naar Spanje of Afrika.

De ooievaar (Ciconia ciconia) was in de jaren tachtig vrijwel verdwenen als Nederlandse broedvogel, door het verlies van natte graslanden en gevaren tijdens de trek. Met fokprogramma's in ooievaarsstations en herstel van leefgebied groeide de populatie weer uit tot ruim duizend broedparen. Omdat ooievaars nauwelijks een stem hebben, communiceren ze door met hun snavel te klepperen. De trek gaat via Spanje of de Bosporus naar Afrika, al overwinteren steeds meer ooievaars in Zuid-Europa, waar ze op vuilnisbelten voedsel vinden.